Trauma ontstaat wanneer iemand een ingrijpende gebeurtenis meemaakt, waarbij er sterke gevoelens van onveiligheid en verlies van controle zijn. Dit kan gaan om één schokkende ervaring, zoals een ongeval of (seksueel) geweld, maar ook om langdurige of herhaalde situaties, zoals emotionele verwaarlozing, pesten of misbruik. Wat traumatisch is, verschilt per persoon: het gaat niet alleen om wat er gebeurt, maar vooral om hoe het wordt beleefd en verwerkt. Na een traumatische ervaring kan het zenuwstelsel als het ware “aan” blijven staan.  Trauma zet zich niet alleen vast in gedachten en emoties, maar ook in het lichaam. Het lichaam onthoudt wat er is gebeurd en kan blijven reageren alsof het gevaar nog aanwezig is. Klachten die hierbij kunnen voorkomen zijn onder andere herbelevingen, angst, vermijding, schrikachtigheid, prikkelbaarheid, slaapproblemen, somberheid of een gevoel van vervreemding van jezelf of anderen. Soms zijn deze klachten direct merkbaar, soms ontstaan ze pas veel later. Trauma's kunnen leiden tot een Posttraumatische Stressstoornis (PTSS), of kunnen leiden tot angst en depressie.

Diagnose van Trauma

Om te weten te komen of er sprake is van trauma of wellicht PTSS, voert de psycholoog eerst een gesprek met de persoon. De psycholoog stelt vragen over de klachten: wanneer de klachten begonnen en hoe deze het dagelijks leven belemmeren. Ook zal de psycholoog ingaan op nare herinneringen uit het verleden en op welke manier deze herinneringen samenhangen met de klachten die iemand heeft. Soms vult de persoon ook een vragenlijst in, zodat de psycholoog een duidelijk beeld krijgt van de klachten.

Tijdens dit gesprek kijkt de psycholoog ook of er misschien andere problemen zijn die de klachten kunnen veroorzaken, zoals een andere psychische aandoening zoals depressie of psychoses. De psycholoog gebruikt de informatie uit het gesprek en eventueel de vragenlijsten om een diagnose te stellen, oftewel vast te stellen welke soort traumagerelateerde stoornis is.

Behandelmethodes bij trauma

Er bestaan verschillende effectieve behandelmethodes voor trauma. Welke aanpak passend is, hangt af van de aard van het trauma, de klachten en de persoon zelf. Traumatherapie is geen vast stappenplan, maar een zorgvuldig en afgestemd proces. In een veilige therapeutische relatie ontstaat ruimte om stap voor stap te herstellen, veerkracht te versterken en opnieuw vertrouwen te ontwikkelen in jezelf en het leven. 

Veelgebruikte behandelvormen zijn onder andere:

Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR):
EMDR is een methode die vaak wordt gebruikt voor mensen die last hebben van nare ervaringen of trauma's. Tijdens een EMDR-sessie denkt de persoon aan een vervelende herinnering terwijl hij met zijn ogen bepaalde bewegingen volgt of een andere afleidende taak uitvoert. Dit kan helpen om de stressvolle en angstige spanning die bij die herinnering hoort te verminderen. 

Cognitieve gedragstherapie (CGT)
Deze vorm van therapie is er gericht op het herkennen en veranderen van helpende en niet-helpende gedachten en patronen die na trauma zijn ontstaan.

Stabilisatie en psycho-educatie
Vaak is het belangrijk om eerst te werken aan veiligheid, zelfregulatie en inzicht in trauma, voordat diepere verwerking plaatsvindt.

Medicatie:
Soms is het nodig om naast therapie ook medicijnen te gebruiken. Medicijnen worden voorgeschreven door een arts of psychiater, maar een GZ-psycholoog kan meedenken of dit nodig is. Medicijnen helpen vooral als de angst rond een trauma heel erg is en snel moet worden verminderd.

Lotgenotencontact
Lotgenotencontact betekent dat je in contact komt met andere mensen die hetzelfde meemaken als jij. Dit kan heel belangrijk zijn. Het praten met anderen die ook traumatische ervaringen hebben beleefd, geeft een gevoel van herkenning en steun. Je merkt dat je niet de enige bent en dat anderen begrijpen wat je doormaakt.

Bij lotgenoten kun je tips en ervaringen uitwisselen over wat hen helpt om beter met hun trauma om te gaan. Ook kun je samen praten over je zorgen en gevoelens, zonder bang te zijn voor onbegrip. Dit geeft vaak meer zelfvertrouwen en maakt het makkelijker om met je klachten om te gaan.

Daarom kan het erg waardevol zijn om contact te zoeken met anderen die ook traumagerelateerde klachten hebben, bijvoorbeeld via een gespreksgroep, forum of lotgenotenbijeenkomst. Voor mensen met angst kan het lotgenotencontact via de stichting Slachtofferhulp prettig zijn.